Hiện nay chúng ta đang có nhiều dịch giả và họ đã mang đến một sinh lực mới, hơi thở mới cho nền văn học dịch.

Tuy vậy cũng có nhiều người coi dịch thuật chỉ là nghề tay trái và điều đó khó tránh khỏi việc dịch thuật xô bồ và cho ra đời những tác phẩm kém chất lượng

Dịch giả Thúy Toàn

Lớp dịch giả trẻ bây giờ nhiều người thông minh và có học hơn chúng tôi. Họ được đào tạo bài bản, có điều kiện và phương tiện kỹ thuật hiện đại. Nhưng hiện nay, đời sống phát triển ghê quá, sự quan tâm của con người rộng hơn, con người có nhiều hướng phát triển nghề nghiệp hơn. Nhưng Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh, làm gì cũng phải “say”, phải cống hiến cuộc đời cho nó. Tôi thấy nhiều dịch giả trẻ hiện nay chỉ dịch cho vui, còn nghề chính vẫn là ở công ty này, công ty kia.

Chính vì thế, nhìn lại lớp dịch giả trẻ bây giờ mới thấy, cái gì họ cũng biết, nay họ dịch thuật văn học Mỹ, mai dịch thuật văn học Nhật, ngày kia dịch thuật văn học Italia, như thế có nghĩa họ có bản lĩnh và thông minh nhưng phải nói thật họ không có sự chuyên sâu. Và lại càng không thể nói họ là chuyên gia về văn học Nhật, Mỹ, Italia được.

Ngọc Cầm Dương sinh năm 1984 mới bước vào văn học dịch thuật

Những người dịch thuật trẻ như chúng tôi thường có thói quen dịch thuật đúng trước rồi mới dịch hay sau. Đơn giản là vì chúng tôi còn đang trên đường tìm kiếm kinh nghiệm. Tôi thấy là nên dịch thuật tác phẩm một cách chân thành nhất, nghĩa là hãy giữ nguyên ngôn từ, văn phong, cách nói của người nước ngoài. Điều đó nhằm xác định cho độc giả quen dần với ngôn ngữ, văn hóa, lối suy nghĩ và quan trọng nhất là được sống trong lối sống của đất nước đó..

Cũng có những ý kiến nhận xét giới trẻ chúng tôi còn dịch thuật chưa tốt và điều đó là xác đáng. Nhưng tôi cũng phải trả lời rằng năm nay tôi 21 tuổi, đó là lợi thế của tôi và những người trẻ như tôi. Chúng tôi có thời gian và không chỉ có thời gian chúng tôi còn có nhiệt huyết và khả năng, chúng tôi không sợ vấp ngã, chúng tôi còn đang được sống trong một thế giới đầy ắp thông tin.

Ông Nguyễn Cảnh Bình

Tôi cho rằng những đóng góp của những người dịch thuật trẻ hiện nay là rất lớn và cũng có chất lượng. Đơn cử như trường hợp của cuốn Harry Potter, rất nhiều học sinh, sinh viên đã dịch thuật trước và rất nhanh ngay từ khi sách nguyên bản mới ra đời, và không thể nói họ dịch không hay. Tuy nhiên, phần lớn những dịch  giả trẻ tuổi đều chưa có quan hệ với các nhà xuất bản nên họ luôn e dè.

Nói cho đúng thì thực chất văn học dịch của chúng ta đang bị buông lỏng quản lý. Mạnh ai nấy làm, chúng ta chưa đưa ra được những định hướng, chiến lược mang tính quốc gia để phát triển văn học dịch. Các dịch giả phải làm gì để nâng cao đạo đức nghề nghiệp và chuyên môn? Có tiêu chí nào cho họ khi chọn tác phẩm dịch thuật ?

Ông Nguyễn Cảnh Bình

Trước kia các tác phẩm dịch thuật của chúng ta do chưa có bản quyền nên chỉ dám quanh quẩn trong nước với nhau, điều này là hạn chế sự cạnh tranh và hạn chế luôn cả sự phát triển. Sau khi công ước Berne có hiệu lực ở Việt Nam, các nhà xuất bản quốc tế đã bắt đầu quan tâm đến Việt Nam. Hàng loạt nhà xuất bản trên thế giới đã có những bước đầu thăm dò thị trường Việt Nam như cử người đại diện, môi giới, thành lập các văn phòng… Đó chính là cái được lớn nhất. Chúng ta đã “chơi” đúng luật, chúng ta được quyền “công khai” tác phẩm của mình, dám quảng bá nó rộng rãi.

Dịch giả Trịnh Lữ

Tôi cho rằng người dịch thuật phải mặc nhiên giữ bản quyền sáng tạo đối với bản dịch của mình, còn nhà xuất bản chỉ mua cái quyền khai thác bản dịch ấy trong một thị trường và thời gian nhất định.Hiện nay các nhà xuất bản hình như đều quan niệm rằng họ đã “mua đứt bản quyền” của ngươi dịch thuật rồi nên thường tự ý chỉnh sửa bản dịch mà không hỏi ý kiến người dịch thuật. Tóm lại tôi thấy bản quyền sáng tạo của người dịch thuật ở ta hiện nay vẫn chưa được công nhận trong thực tế giao dịch giữa nhà xuất bản và người dịch thuật, và nghề dịch sách cũng chưa có nghiệp đoàn để tự bảo vệ quyền lợi cũng như vận động cho mình có một vị thế xứng đáng trong xã hội

Dịch giả Thúy Toàn

Lao động dịch thuật lâu nay vẫn phải tự thân vận động. trước đây, hoạt động này có sự quan tâm của Nhà nuớc nhưng nay không còn nữa, mạnh anh nào, anh ấy xuất bản. Vì thế, những người có lương tâm, có thực tài vẫn ra được sách tốt. Còn những người - thực ra có thể gọi họ háo danh hoặc chủ quan tưởng mình đã là giỏi hoặc họ cần tiền, người ta đặt thì làm, người kiểm tra bản thảo lại không có trình độ thì sẽ để ra những tác phẩm dịch thuật dở.

Ông Nguyễn Cảnh Bình

Quan điểm của tôi thì khác, chất lượng tốt hay không của một tác phẩm dịch thuật hoàn toàn do trách nhiệm của người làm công tác dịch thuật chứ không hề liên quan gì đến Nhà nước. Vấn đề là anh chọn tác phẩm nào để dịch thuật và anh dịch thuật có hay không? Không nên áp đặt Nhà nước phải làm gì, mà chính bản thân các nhà xuất bản, các dịch giả phải tự thân vận động và nâng cao chất lượng bản dịch của mình lên. Đó cũng là trách nhiệm của thế hệ mới, thế hệ dịch giả trẻ.

Dịch giả Trịnh Lữ

Sự thiếu hụt một số mảng sách hiện nay chính là do chưa có sự định hướng điều tiết của Nhà nước đối với công tác xuất bản sách dịch. Có vẻ như Nhà nước chưa chỉ đạo và quản lý tốt việc xuất bản sách dịch ở Việt Nam - một việc làm tôi cho là rất quan trọng. Nhà nước có thể chỉ đạo và quản lí thông qua hai công cụ: chính sách và thuế. Chính sách chỉ rõ những loại sách nào cần được ưu tiên dịch, những loại sách nào nhất thiết không được dịch.

Sách ưu tiên thì được hưởng từ mức thuế thấp đến mức được miễn thuế, hoặc được Nhà nước hỗ trợ kinh phí. Muốn hạn chế loại sách gì thì đánh thuế thật nặng loại sách ấy. Và mỗi người dịch cứ làm thật tốt công việc của mình, kể cả việc biết trân trọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, thì mọi chuyện sẽ đâu vào đó.